Vücudumuz
biyolojik bir fabrika gibidir. Çalışabilmesi için bazı maddelere
gereksinim duyar. Bu maddelere besin maddeleri diyoruz.
Vücudumuz aldığımız besinleri bir takım kimyasal işlemlere tabi
tutarak enerji elde eder, yeni hücrelerin yapını sağlar, diğer
hücrelerin canlılığını korur. Kısacası beslenme, vücudun
gereksinimlerini sağlamak amacı ile yapılan bir işlevdir. Beslenmede
amaç vücudun isteklerini yeteri kadar sağlamak ve vücuttaki dengeleri
korumaktır.
Temel besin maddeleri, yağlar, şekerler ve proteinlerdir.
Şekerler, genelde hazır enerji kaynaklarıdır. Yağlar, hem çok yüksek
enerji içerirler hemde hücre yapılarında yerlerini alırlar. Proteinler
ise yapı malzemeleridir. Yağlar, şekerler ve proteinler aynı zamanda
değişik bağ yapıları ile birleşerek hayati molekülleri oluştururlar.
Dengeli beslenmede amaç, vücudun besin gereğinin kişiye göre
tam olarak alınmasıdır . Herkesin bir yaşam tarzı ve yaşama ortamı
vardır, buna göre besinsel gereksinimleri değişiklik gösterir.
Vücudun en temel gereksinimi enerjidir. Vücudun, yaz kış
sıcaklığını 37.5 C de korunması büyük bir enerjiye gerek duyar.
Vücudumuzdaki bütün organlar da çalışmaları için enerjiye gereksinim
duyarlar. Kalbin kasılması ve kan pompalaması, akciğerlerin hava
alabilmek için genişlemesi için hep enerji gerekir. Tüm besin maddeleri
belli bir enerji değeri taşırlar. Ağır işlerde çalışanların daha çok
enerjiye ihtiyaçları vardır. Gelişme ve büyüme dönemleride enerjinin
çok gerektiği dönemlerdir. Yaşlılıkta veya oturarak ofis işi yapanlarda
enerji gereksinimi diğer kişilere göre daha azdır. Eğer gereğinden
fazla enerji besinlerle alınırsa, vücut bu enerjiyi daha sonra
kullanmak amacı ile yağa çevirir ve yağ depolarında saklar. Herkesin
yağ deposu vardır, miktarı kişiden kişiye değişir. Yağ dokular arttıkça
vücudun ağrlığı artmaya başlar, gereksiz yere fazla kilolar taşınmak
zorunda kalır. Ayrıca yağ depoları bu kadar arttıran , fazla kalori
alınması beslenme dengesininde bozuk olduğunun en güzel göstergesidir.
Sağlıklı bir beslenme, beslenme alışkanlıklarının sağlıklı
olması ile sağlanır. Beslenme asla bir sıkıntıdan kurtulma yöntemi
değildir. Sıkıntılar ve stressler daha fazla yememize neden olurlar.
Sağlıklı bir beslenme planı yapabilmek için öncelikle ne
kadar kaloriye ihtiyaç olduğunu ortaya koymak gereklidir. Daha sonra bu
kalori gereksinimi, temel besin maddelerinden belirli oranlarda
alınmalıdır. Yağlar, şekerler ve proteinlerin oranları yine kişinin
yaptığı işe, yaşına, yaşadığı topluma, iklime ve daha bir çok faktöre
göre düzenlenmelidir. Eğer genel olarak bakarsak beslenmede proteinler
% 15 - 20, yağlar % 25 - 30 ve karbonhidratlar (şekerler) % 55 - 65
oranlarında yer almalıdır.
Sağlıklı beslenmede bir diğer konu da besinlerin alınma
zamanlarıdır. Bütün gereksinimin bir kerede alınması sorunlara neden
olur. Son zamanlarda 3 öğün beslenme yerine 5 - 6 küçük öğünle
beslenmenin daha sağlıklı olduğu gösterilmiştir. Toplam kalori küçük
öğünlerle alınır. Gün boyu enerji gereksinimi fazla olduğundan, daha
çok enerji sağlıyan besin maddelerini günün erken saatlerinde alınması
gereklidir. Gece boyu vücudun kendisini tamir ettiği bir dönemdir,
akşam saatlerinde daha az besin alarak sindirim sistemininde
dinlenmesini ve kendini onarması için zaman vermelidir.
Sağlıklı beslenme bir bilimdir. Burda yazılanlar, genel bir
bakış oluşturmak amacı ile verilmiştir. Eğer kilo sorunlarınız oluyor
ise ve bunlardan kurtulmak istiyorsanız, herşeyden önce beslenme
rejiminizin yanlış olduğunu ve mutlaka sağlıklı bir beslenme rejimine
geçmeniz gerektiğini düşünmelisiniz. Size bu konuda diyet ve beslenme
uzmanları yardım edeceklerdir.
Unutmayınız beslenme şeklinize belirli bir süre ara vermek ve
rejim yaparak gerçek anlamda kilo veremezsiniz veya alamzsınız. Rejim
süresi sonrasında eski sağlıksız beslenme rejiminize döndüğünüzde kısa
zamanda kaybettiğiniz kilolar geri gelecektir
Sağlıklı bir beslenme, sağlıklı besinlerin doğru miktarlarda alınması ile sağlanır.
BESİN PİRAMİDİ
Bu sayfamızda
sizlere sağlıklı beslenebilmeniz için 6 ana grup yiyecek ile
hazırlanmış bir besin piramidi veriyoruz.Yaş grubunuza, yaşam
tarzınıza göre ihtiyacınız olan kalori grubunu seçerek hangi ana
gruplardan ne kadar günlük tüketimde bulunmanız gerektiğine ilişkin
size fikir verecektir.Ana gruplardaki yiyecekleri çeşitlendirmek sizin
elinizdedir.
GÜNLÜK BESLENME PROGRAMI
(GÜNLÜK PORSİYON SAYILARI)
Hareketsiz bayanlar ve yaşlılar 1,600 Kalori
Çocuklar,genç kızlar,aktif bayanlar ve hareketsiz erkekler 2,200
Kalori
Genç erkek çocukları,aktif erkekler ve çok aktif kadınlar 2,800 Kalori
1 Porsiyondaki yiyecek miktarları:
Aşağıdaki listede 1 porsiyona denk gelen yiyecek çeşitleri
sunulmuştur. Mevsime ve evinizdeki mevcut malzemeye göre herhangi
birini seçebilirsiniz:
1.Grup: Ekmek,tahıl,pirinç ve makarnalar:
·
1 Dilim Ekmek
·
2 Adet Bisküvi
·
4 Adet Diyet Bisküvi
·
2 Adet Etimek
·
1 Adet Galeta
·
2 Adet Grissini
·
1/4 Adet Simit
·
1 Kase pirinç Çorbası
·
1 Kase Şehriye Çorbası
·
1 Kase Tarhana Çorbası
·
1 Kase Mercimek Çorbası
·
2 Yemek Kaşığı Pirinç Pilavı
·
2 Yemek Kaşığı Bulgur Pilavı
·
2 Yemek Kaşığı Makarna
·
2 Yemek Kaşığı Erişte
·
1 Orta boy Patates
·
2 Yemek Kaşığı Patates Püresi
·
1/4 Adet Yufka
·
2 Yemek Kaşığı Corn Flakes+Müsli
·
1.5 Yemek kaşığı Yulaf Ezmesi
2.Grup: Sebzeler:
·
6 Yemek Kaşığı Taze Fasulye
·
6 Yemek Kaşığı Ispanak
·
6 Yemek Kaşığı Bamya
·
6 Yemek Kaşığı Patlıcan
·
6 Yemek Kaşığı Lahana
·
6 Yemek Kaşığı Karnabahar
·
2 Orta Boy Çiğ Dolmalık Biber
·
6 Yemek Kaşığı Ebegümeci
·
6 Yemek Kaşığı Pazı
·
3 Yemek Kaşığı Bakla
·
3 Yemek Kaşığı Kereviz
·
1 Orta Boy Enginar
·
3 Yemek Kaşığı Pırasa
·
3 Yemek Kaşığı Havuç
·
3 Yemek Kaşığı Bezelye
·
1 Kase Çiğ Sebze
3.Grup: Meyveler:
·
1 Küçük Elma
·
1 Orta Boy Portakal
·
2 Küçük Boy Mandalina
·
Yarım Orta Boy Greyfurt
·
Yarım Adet Muz(Çikita)
·
1 Adet Muz(Yerli)
·
3 Adet Kayısı
·
12 Adet Kiraz
·
14 Adet Vişne
·
15 İri Tane Üzüm
·
1 Adet Taze İncir
·
12 Adet Çilek
·
6 Adet Yeni Dünya
·
5 Adet Erik
·
1 Küçük Boy Şeftali
·
Yarım Orta Boy Ayva
·
1 Orta Boy Armut
·
Yarım Küçük Boy Nar
·
1 İnce Dilim Karpuz
·
1 İnce Dilim Kavun
·
1 adet Kivi
·
3 Adet Hurma
·
3 Adet Kuru Kayısı
·
4 Adet Kuru Erik
·
1 Adet Kuru İncir
·
1 İnce Dilim Ananas
·
1 Yemek Kaşığı Kuru Üzüm
·
1 Çay Bardağı Greyfurt Suyu
·
1 Çay Bardağı Portakal Suyu
·
1 Çay Bardağı Elma Suyu
·
Yarım Çay Bardağı Üzüm Suyu
·
1 Çay Bardağı Nar Suyu
·
1 Çay Bardağı Vişne Suyu
·
1,5 Çay bardağı havuç Suyu
4.Grup:Süt, Peynir,yoğurt
·
1 fincan süt
·
1 fincan yoğurt
·
1 Kibrit Kutusu Beyaz Peynir
·
1 Kibrit Kutusu Dil Peyniri
·
Yarım Kibrit Kutusu Kaşar Peyniri
·
Yarım Kibrit Kutusu Tulum Peyniri
·
Yarım Çay Bardağı Çökelek
·
Yarım Çay Bardağı Lor Peyniri
·
1 Adet Karper Peyniri
5.Grup:Et,tavuk,balık,kurufasulye,yumurta ve çerezler:
30 gr ete karşılık olarak:
·
1 Köfte
·
1 Pirzola
·
3-4 Parça Kuşbaşı
·
1 Küçük Boy Biftek
·
1 Yumurta Kadar Balık
·
1 Yumurta Kadar Tavuk
·
Yarım Kuzu Beyni
·
1 İnce Dilim Dil
·
1 Adet Böbrek
·
Yarım sosis
·
1 Kokteyl Sosis
·
1 İnce Dilim salam
·
1 İnce Dilim Jambon
·
3 İnce Dilim Sucuk
·
1 Yumurta
·
5 Orta Boy Karides
·
5 Adet Midye
·
5 Adet Kalamar
·
1 Orta Boy Istakoz
·
40 gr diyet ton
·
4 Yemek Kaşığı Kuru fasulye vs.
6.Gruptaki yağlar, şekerler ve
tatlıları mümkün olduğu kadar kısıtlamakta fayda vardır.
DÖRT TEMEL GIDA GRUBU
1950 lerde dört temel
gıda grubu kavramı geliştirildi. Amaç insanlara dengeli, sağlıklı
bir diyetin temelini oluşturmak için uygun türleri ve miktarları
seçmelerine yardımcı olmaktı. Bu gruplar şunlardır:
·
Süt ve süt ürünleri
·
Et, balık ve kümes hayvanları
·
Sebze ve meyvalar
·
Tahıllar (ekmek ve hububat gibi) Kalori tüketimini arttırmak
isteyen insanlar için beşinci bir grup da vardır. Bu grup yağlar,
şekerler ve alkolden oluşur.
Yiyeceklerinizi bu dört temel gruptan seçerseniz ve tavsiye edilen
günlük miktarlarda alırsanız, dengeli, sağlıklı bir diyete
ulaşırsınız.
Süt ve Süt ürünleri
Süt grubu her türden süt ürünlerinden oluşur. Süt, her tür peynir,
yoğurt, dondurma gibi süt ürünleri, protein, karbonhidrat, yağ,
vitamin ve mineral sağlarlar. Tereyağ dışındaki süt ürünleri
kemiklerin büyümesi ve bakımı için önemli bir besleyici olan
kalsiyumun olağanüstü kaynaklarıdırlar. Sütte çeşitli oranlarda
tam yağlı (%2), kaymağı alınmış ya da kısmen yağı alınmış ( %1) D
vitamini vardır, ortalama yetişkin, günde iki bardağa ihtiyaç
duyar, süt aynı zamanda temel kalsiyum kaynaklarından biridir.
Kadınlar, özellikle hamile ve emziren kadınlar ve büyümekte olan
çocuklar günde iki bardaktan fazlasına ihtiyaç duyarlar. Margarin,
A Vitaminiyle kuvvetlendirilmiştir.
Etler
Et grubu, tüm etleri, kümes hayvanlarını ve balıkları ve ayrıca
bazı bitkisel gıdaları içerir, Bu grup vücut dokularının oluşumu
ve korunmasında önemli olan biyolojik kaliteye sahip prptejn
açısından zengindir. Bu gruptaki gıdalar pajı vitaminler ve
mineraller açısından da zengindir. Her gün en az 120 ilâ 180 gram
et ya da dengi bir ürün yiyin.
Meyvalar ve Sebzeler
Sebzeler ve meyvalar, gerekli vitaminlerin, minerallerin ve
karbonhidratların yanısıra lif de sağlarlar. Elmada ve
turunçgillerde, işlenmemiş yulaf ürünlerinde, kuru fasulye,
bezelye ve mercimekte bulunan lifin çoğu çözülebilir liftir.
Çözülebilir lif, sindirim sisteminizden geçerken suyu emerek ve
daha büyük ve yumuşak dışkılar üreterek bir sünger görevi görür.
Çözülmeyen lif, vücudunuzdan çabucak geçer ve dışkılama gibi vücut
fonksiyonlarında düzeni korur. Çözülmeyen lif işlenmemiş buğday
ürünlerinde ve birçok sebzede bulunur.
Son zamanlarda, çözülebilir lif kolesterol üretimini düzenlemeye
ya da dengelemeye yardımcı olma konusundaki muhtemel etkililiği
nedeniyle ün kazanmıştır, iyi çözülebilir lif kaynaklan arasında,
yulaf ürünleri, kuru fasulye, bezelye, mercimek, elma ve
turunçgiller bulunmaktadır.
Bezelye ve fasulye gibi sebzeler yüksek miktarlarda protein
içerirler. Bu protein biçimi, yumurta ya da etteki proteine göre
daha düşük bir biyolojik kaliteye sahiptir ve tam bir protein
oluşturabilmesi için aynı yemeğin içinde mısır, buğday ya da
pirinç gibi bazı tahıllarla birleştirilmesi gerekir. Her gün dört
ya da daha fazla meyva ve sebze porsiyonu tavsiye ediyoruz.
Tahıllar
Ekmek ve hububat gibi tahıl ürünleri büyük ölçüde karmaşık
karbonhidratlardan oluşurlar. Ayrıca sağlıklı dozda vitaminler,
mineraller ve lif sağlarlar. "Zenginleştirilmiş" unda tahılın
öğütülmesi sırasında kaybedilen bir takım vitaminler vardır. Bu
tür gıdalar her tür ekmeği buğday, mısır, pirinç, yulaf ve pirinç,
arpa ve mısır gibi tahılları içerir. Her gün, dört ya da daha
fazla porsiyon tahıl ürünü yiyin.
Su
Hemen hemen hiçbir gıda değeri olmadığı için diyet tartışmalarında
genellikle sudan söz edilmez, vücudumuz haftalarca gıdasız
yaşayabilir, ama su içmeyi bırakırsak birkaç gün içinde ölürüz.
Vücudunuz ancak sınırlı miktarda su depolayabilir, çünkü su her
hücrenin işleyişinde sürekli olarak kullanılır. Susama ve oluşan
idrar miktarını düzenleyen mekanizmalar hep vücudunuzun
dokularındaki su miktarını dar sınırlar içinde tutacak şekilde
hareket ederler. Besinler, artık ürünler, antikorlar, hormonlar ve
diğer elementler su içinde vücut hücrelerine girer ve çıkarlar. Su
sindirim sürecinin de zorunlu bir parçasıdır, vücut ısısının
düzenlenmesine yardımcı olur ve atıkları uzaklaştırır.
Su, içtiğiniz her şeyde ve bir dereceye kadar yediğiniz gıdalarda
mevcuttur. Yeterli su içip içmediğinizi anlamak genellikle çok zor
değildin susuzluk, ihtiyacınız olan su miktarının bir
göstergesidir, susuzluğunuzu her zaman giderin.
Bol su tüketimi kabızlığın önlenmesine yardımcı olabilir (bkz.
Kronik Kabızlık) ve ağzınızı serbest bir tükürük akışıyla nemli
tutarak ağız temizliğini kolaylaştırır ve nefes kokusu riskini
azaltır.
Sadece kayıtlı kullanıcılar yorum yazabilir. Lütfen sisteme giriş yapın veya kayıt olun. Favori olarak ekle (2) | Bu yazıyı web sayfanızda alıntılayın | Görüntüleme sayısı: 79 | Yazdır | E-posta
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6 AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com All right reserved |